“Thành phố đóng cửa” ở Nga những năm 1940

Thành phố đóng cửa ở Nga xuất hiện vào cuối những năm 1940. Những địa điểm này không dễ định vị bởi chúng không được đưa vào bản đồ thường của Liên Xô nên việc đến cũng như đi của các thành phố này cực kỳ khó khăn. Đặc biệt các thành phố cấm này không cho phép bất cứ người nước ngoài nào đặt chân đến.

Website "Weird Russia" cho biết, “thành phố đóng cửa” ở Nga bắt đầu tồn tại vào cuối những năm 1940. Tính đến thời điểm này, lượng thành phố cấm ở Liên Xô đã tăng lên khoảng 42 đến 44 thành phố và chiếm khoảng 1,5 triệu dân sinh sống của nước này. Mục đích chính của những thành phố này là phục vụ hoạt động và lợi ích của một số tập đoàn lớn, cơ quan quân sự và các cơ quan nghiên cứu hàng đầu của nước Nga. Đồng thời những địa điểm này còn là nơi trú đóng của một số cơ quan đầu não quan trọng như: căn cứ quân sự, nhà máy vũ khí và cơ sở nghiên cứu bí mật quốc gia...

“Thành phố đóng cửa” ở Nga những năm 1940

Nguyên tắc chung của "thành phố đóng cửa" ở Nga là cư dân sống trong thành phố không được giao tiếp với cư dân bên ngoài khi không có mục đích cụ thể. Đặc biệt, họ không cho phép bất cứ một người lạ hay người nước ngoài nào đặt chân đến mảnh đất mà họ đang sở hữu. Mỗi một thành phố cấm không chỉ được bảo vệ bằng những vật dụng quân sự thường dùng như hàng rào dây thép gai mà còn bố trí cả lính canh vũ trang quanh tất cả khu vực thành phố. Việc trang bị cẩn thận về quân sự, an ninh nhằm hạn chế sự nhòm ngó của nước ngoài làm ảnh hưởng đến lợi ích của một số tập đoàn lớn, quân đội và những cơ quan nghiên cứu hàng đầu của nước Nga.

Điểm đặc biệt nhất của “thành phố đóng cửa” ở Nga là việc định vị vị trí tọa lạc của những thành phố này trên bản đồ. Từ khi xuất hiện và tồn tại thành phố cấm là một cộng đồng hoạt động bí mật nên chúng không xuất hiện trên các loại bản đồ thông thường mà chỉ xuất hiện trên một số bản đồ mật của nước Nga. Mọi hoạt động bên trong thành phố gần như tách biệt hẳn với xã hội bên ngoài, các loại thư tín trước khi chuyển đến người nhận sống bên trong “thành phố đóng cửa” đều phải thông qua một hộp thư mật đặt tại một khu vực khác rồi mới chuyển tiếp đến tay người nhận. Tuy nhiên, vài chục năm sau đó, bí mật về thành phố cấm của Liên Xô cũng được hé lộ.

Nguyên nhân hé lộ bí mật của “thành phố đóng cửa” ở Nga khi đó là do vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990 chính sách liên quan đến thành phố cấm bị thay đổi. Sự thay đổi đáng kể nhất là vào năm 1993 khi Liên Bang Nga áp dụng Hiến pháp mới đổi tên “thành phố đóng cửa” thành “thực thể lãnh thổ hành chính đóng cửa” gọi tắt là ZATO. Toàn bộ lãnh thổ thuộc ZATO cũng được bảo vệ chắc chắn bằng hàng rào dây thép gai hình dao và bố trí đội ngũ lính gác trang bị đầy đủ vũ trang nhằm ngăn chặn người nước ngoài nhòm ngó, thâm nhập.

Trong hàng chục "thành phố đóng cửa" ở Nga, Ozersk là thành phố đã được đưa vào trang sử đen tối vì vụ nổ bồn chứa chất thải phóng xạ có trọng lượng 80 tấn xảy ra vào năm 1957 cướp đi rất nhiều sinh mạng của cư dân sống trong thành phố. Sau vụ nổ, mọi vấn đề liên quan đến thành phố Ozersk đều được cho vào nhóm bí mật quân sự. Bên cạnh đó, một thành phố cấm khác có tên Zarcheny, là nơi có nhà máy chế tạo vũ khí hạt nhân và cũng là nơi làm việc, kiếm tiền chủ yếu của gần 62 nghìn người sống trong thành phố này. Zarcheny (Penza-19) cách trung tâm thủ đô khoảng 660 km, gianh giới thành phố cũng được trang bị đầy đủ lưới inox gai hoặc dây thép gai để ngăn chặn các đối tượng đến từ nơi khác thâm nhập vào trong thành phố.